ارتودنسی و دانستنی های آن

ارتودنسی و دانستنی های آن

ارتودنسی علم تصحیح روابط نامناسب فك و دندان و جفت و ردیف كردن دندانهای نامنظم جهت داشتن طرح لبخند زیبا است.

ارتودنسی درمانی مختص دوران نوجوانی نیست و بسیاری از بزرگسالان نیز حتی در سنین بالا از این درمان بهرهمند میشوند.پس بهتر است ابتدا كمی در مورد دندانها توضیح دهیم. دندانها در بسیاری از افراد در زاویه درست و فاصله مناسب از هم رویش نمیكنند. در بعضی افراد دندانها ممكن است خیلی نزدیك بههم یا روی هم رویش پیدا كنند و بدینترتیب نامرتب و شلوغ خواهند بود. نكته بعدی به تفاوت سایز فك و دندانها برمیگردد، یعنی امكان دارد فك كوچك بوده ولی دندانها بزرگ باشند كه دراینصورت دندانها شلوغ بهنظر میرسند.
بطور کلی درمان های ارتودنسی بر حسب نوع دستگاهی که ارتودنتیست به کار می گیرد به دو نوع اصلی، ارتودنسی ثابت (Fix) و ارتودنسی متحرک (Removable) تقسیم می شوند.

ارتودنسی متحرک چیست؟

منظور از اين درمان ارتودنسی متحرک استفاده از پلاکهای متحرک می باشد که توسط خود بيمار در دهان قرار داده شده و در هنگام غذا خوردن از دهان خارج می شود؛ بنابراين نتيجه اين درمانهاd ارتودنسی کاملا وابسته به همکاری بيمار است.
هدف اوليه از اين درمان ارتودنسی اصلاح روابط ،موقعيت و اندازه فکين می باشد.پلاکها ممکن است تک فکی ويا دو فکی (روی هر دو فک بالا و پايين ) باشد .
این دستگاههای ارتودنسی همانطور که از نام آنها مشخص است، متحرک هستند و روی دندانها ثابت نمیشوند و بیمار میتواند در مواقع لزوم مانند غذا خوردن، مسواکزدن و… آنها را از دهان خارج کند و دوباره در دهان قرار دهد.

این دستگاههای ارتودنسی معمولا از اجزای سیمی و یک بخش آکریل ساخته میشوند که اجزای سیمی را به هم متصل میکند. همچنین در مواقع مورد نیاز میتوان از پیچهای ارتودنسی در این دستگاههای ارتودنسی استفاده کرد که معمولا در مواقع ایجاد فضا برای دندانها یا اصلاح تنگی عرض فک بالا یا پایین از آنها استفاده میشود.
اين پلاکهای ارتودنسی از يک بخش اکريلی و يک سری اجزای سيمی تشکيل شده که پلاک را سر جای خود در دهان نگه می دارند . بخش فعال دستگاه یکسری فنر و يا پيچ می باشد که با فعال کردن انها باعث حرکت دندانها يا بزرگ شدن فکها می شود.
پلاکهای ارتودنسی دوفکی که حجيمتر هستند برای تغيير موقعيت و اندازه فک پايين استفاده می شود که با سطوح شيبدار تعبيه شده ، اينکار را انجام می دهند.
از انجا که هدف از اين پلاکهای ارتودنسی متحرک اصلاح ساختار اسکلت می باشد ، حتما بايد پيش از بلوغ استفاده شوند.البته بعد از بلوغ هم امکان استفاده از اين پلاکها وجود دارد وليکن تنها نتيجه آن حرکت دندانها است که تا حدود مشخصی امکان دارد و اگر مشکل ساختار و موقعيت فکها زياد باشد نياز به درمانهای جراحی در کنار ارتودنسی وجود خواهد داشت.
بيمار بايد پلاکهای ارتودنسی متحرک را شبانه روز بجز مواقع غذا خوردن استفاده کند و معمولا 6 ماه زمان نياز است تا مشکل بيمار اصلاح شود ، البته ممکن است بيمار در مرحله بعد نياز به استفاده از پلاکهای ارتودنسی ديگری هم داشته باشد. در صورت اصلاح کامل مشکل فکی بيمار ، تا مدتی بيشتر بايد بيمار حداقل شبها از پلاک استفاده کند تا نتايج درمان تثبيت شده و برگشت نکند.در اين مرحله امکان حرکات محدود دندانها وجود دارد ولی به دست آوردن دندانهای کاملا صاف و منظم مستلزم درمانهای ارتودنسی ثابت می باشد.البته با پلاکهای متحرک امکان اصلاح بی نظمی های مختصر دندانها در هر سنی وجود دارد.
پلاکهای ارتودنسی متحرک بايد بعد هر وعده غذا با مسواک و خمير دندان تميز شود.
اين مورد را نيز بايد ذکر کنم که گاهی برای اصلاح روابط و موقعيت فکها بايد از دستگاههای خارج دهانی ارتودنسی استفاده کرد که به پلاکهای داخل دهان متصل می شوند.
البته در پايان درمان ارتودنسی ثابت نيز برای تمام بيماران از پلاکهای متحرک استفاده می شود که اينها اصطلاحا پلاکهای نگهدارنده نام دارند و هدف از انها تنها حفظ دندانهای مرتب شده در موقعيت جديد و جلوگيری از برگشت نتايج  درمان ارتودنسی می باشد.در واقع بعد از حرکت دندانها، الياف لثه و بافتهای نگهدارنده که مثل کش می مانند کشيده می شوند که بايد به مرور زمان با وضعيت جديد منطبق شده و از برگشت نتايج درمان ارتودنسی جلوگيری شود.

پلاک ارتودنسی متحرک برای چه کسانی لازم است؟

پلاکهای متحرک ارتودنسی برای درمان ناهنجاریهای ساده فک و صورت و دندانها استفاده میشوند. جایی که فقط لازم است دندانها اندکی مرتب شوند و به جابه جایی کاملی نیاز ندارند. به طور مثال ممکن است دندانهای جلویی فک بالای شما اندکی بیرون زده باشد و میتوان با این پلاکهای ارتودنسی زاویه دندانها را تغییر داد و آنها را مرتب کرد. برای استفاده از این پلاکهای ارتودنسی به طور معمول میتوانید به دندانپزشک عمومی مراجعه کنید.
هنگامی که درمان ارتودنسی دندانهای شما به پایان رسید، باید به دندانها فرصت داد تا در موقعیت جدید تثبیت شوند. در این زمان دندانپزشک یک پلاک متحرک را برایتان تجویز خواهد کرد که باید چند ماه از آن استفاده کنید. این پلاک ارتودنسی متحرک ، دندانها را در موقعیت جدید حفظ میکند تا الیاف لثهای و استخوان کافی در اطراف ریشهشان تشکیل شود و در موقعیت جدید تثیبیت شوند.

مزایا دستگاه ارتودنسی متحرک

دستگاه های ارتودنسی متحرک قابلت خارج شدن از دهان را داشته و بیمار هر زمانی اراده کند می تواند این کار را انجام دهد، در صورتی براکت ها این گونه نیستند و بعد از قرار گرفتن در دهان، خروج آن بدون کمک متخصص ارتودنسی ممکن نیست. ولی بیمار باید توجه داشته باشد که اگر دوست دارد نتیجه دلخواه خود را بگیرد، دستگاه متحرک را فقط هنگام خوردن غذا و تمیز کردن دندان ها باید خارج کرده و سپس بالافاصه در دهان قرار دهد.اگر کمتر از زمان مورد نظر در دهان قرار داشته باشند، درمان ارتودنسی طولانی تر خواهد بود.
افرادی که از ارتودنسی متحرک استفاده می کنند کمتر نیاز به مراجعه به ارتودنتیست پیدا می کنند تا کسانی که از براکت ها استفاده می کنند. البته ناگفته نماند که این نوع درمان گران تر از ارتودنسی با استفاده از براکت ها می باشد ولی نکته حائز اهمیت اینجا ست که راحتی آن قیمت بالای را کمرنگ تر می کند.

هزینه ارتودنسی 

هزینه درمانهای ارتودنسی بستگی به میزان مشکل و نوع ارتودنسی دندان دارد. در صورتیکه درمانهای مرحله اول با پلاکهای متحرک انجام شود هزینه و قیمت این درمان کمتر خواهد بود، البته بسته به شدت مشکل و تعداد پلاکهای ارتودنسی مورد استفاده این هزینه متفاوت خواهد بود.